Unia porządkuje handel psami i kotami, a Polska szykuje KROPiK. Co zmieni nowe prawo UE o ochronie zwierząt?
Temat nowych standardów nie jest tylko medialną zapowiedzią. Komisja Europejska opublikowała projekt przepisów dotyczących dobrostanu i identyfikowalności psów i kotów, obejmujący m.in. warunki hodowli, sprzedaży, opieki oraz importu zwierząt do UE.
28 kwietnia 2026 r. Parlament Europejski zatwierdził pierwsze w historii unijne przepisy dotyczące dobrostanu psów i kotów oraz ich identyfikowalności. Głosowanie zakończyło się wynikiem: 558 za, 35 przeciw, 52 wstrzymujących się. Przepisy dotyczą hodowli, utrzymywania, identyfikowalności, importu i traktowania psów oraz kotów.
Bardzo ważne: to nie znaczy jeszcze, że przepisy obowiązują od razu. Parlament dał zielone światło, ale regulacja musi zostać jeszcze formalnie przyjęta przez Radę UE, zanim wejdzie w życie.
Co konkretnie ma zmienić nowe prawo UE o ochronie zwierząt?
1. Obowiązkowy mikroczip i rejestracja psów oraz kotów
Nowe przepisy przewidują, że wszystkie psy i koty przebywające w UE, także te należące do prywatnych opiekunów, będą musiały być oznakowane mikroczipem i zarejestrowane w krajowych bazach danych, które mają być ze sobą interoperacyjne.
Terminy wdrożenia mają być rozłożone w czasie:
| Kogo dotyczy | Termin na dostosowanie |
|---|---|
| sprzedawcy, hodowcy, schroniska | 4 lata od wejścia przepisów w życie |
| prywatni opiekunowie psów, którzy nie sprzedają zwierząt | 10 lat |
| prywatni opiekunowie kotów, którzy nie sprzedają zwierząt | 15 lat |
To ważne, bo można uniknąć paniki w stylu „od jutra każdy musi czipować kota”. Nie — przepisy przewidują długie okresy przejściowe.
2. Walka z pseudohodowlami i nielegalnym handlem
Główna idea regulacji to ograniczenie nadużyć w hodowli i handlu zwierzętami. Parlament podkreśla, że chodzi o zatrzymanie praktyk opartych na szybkim zysku kosztem zdrowia psów i kotów. Według danych przywołanych przez instytucje UE handel psami i kotami w Unii jest wart ok. 1,3 mld euro rocznie, a około 60% właścicieli kupuje psa lub kota online.
3. Zakaz rozmnażania blisko spokrewnionych zwierząt
Przepisy mają zakazać rozmnażania między:
- rodzicami i potomstwem,
- dziadkami i wnukami,
- rodzeństwem,
- przyrodnim rodzeństwem.
To ma ograniczyć praktyki zwiększające ryzyko chorób genetycznych i cierpienia zwierząt.
4. Koniec hodowli „pod przesadny wygląd”, jeśli szkodzi zdrowiu
Nowe przepisy uderzają nie w konkretne rasy, ale w praktyki hodowlane, w których wygląd zwierzęcia staje się ważniejszy niż jego zdrowie, oddychanie, poruszanie się czy jakość życia.
5. Zakaz okaleczania zwierząt na potrzeby pokazów i wystaw
Przepisy obejmują też zakaz okaleczania psów i kotów w celu wykorzystywania ich na pokazach, wystawach lub zawodach. Parlament wskazuje również na zakaz używania w takich wydarzeniach zwierząt okaleczonych.
6. Zakaz tetheringu poza wyjątkami medycznymi
Nowe regulacje mają zabraniać przywiązywania psa lub kota do obiektu, z wyjątkiem sytuacji koniecznych ze względów medycznych.
7. Zakaz kolczatek i obroży zaciskowych bez zabezpieczeń
Parlament wskazuje także na zakaz używania kolczatek i obroży zaciskowych bez wbudowanych mechanizmów bezpieczeństwa.
8. Zasady dla zwierząt spoza UE
Nowe prawo UE o ochronie zwierząt ma objąć nie tylko import komercyjny, ale też niekomercyjne przemieszczanie psów i kotów, aby zamknąć lukę polegającą na tym, że zwierzęta wjeżdżały do UE jako „prywatne”, a potem były sprzedawane.
Psy i koty importowane spoza UE w celu sprzedaży będą musiały być zaczipowane przed wjazdem do Unii i następnie zarejestrowane w krajowej bazie. Prywatni opiekunowie wjeżdżający z pupilem do UE będą musieli wstępnie zarejestrować mikroczipowane zwierzę w bazie co najmniej 5 dni roboczych przed przyjazdem, chyba że zwierzę jest już wpisane do bazy kraju UE
Ważny polski kontekst: KROPiK
Jednym z ważnych elementów zmian w podejściu do ochrony zwierząt jest lepsza identyfikacja psów i kotów. W Polsce ten temat wiąże się m.in. z planami dotyczącymi KROPiK, czyli Krajowego Rejestru Oznakowanych Psów i Kotów. Więcej o tym, co może oznaczać obowiązkowe czipowanie i rejestracja zwierząt, piszemy w osobnym artykule: KROPiK – co zmieni obowiązkowe czipowanie psów i kotów?.
Źródła:
- Parlament Europejski — komunikat z 28 kwietnia 2026 r. o przyjęciu przepisów.
- Parlament Europejski — komunikat z listopada 2025 r. o porozumieniu Parlamentu i Rady.
- Komisja Europejska — propozycja przepisów z 7 grudnia 2023 r.
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi — komunikat o ustawie KROPiK z 17 kwietnia 2026 r.
- KPRM — wcześniejszy opis projektu KROPiK z 24 lutego 2026 r.